Vijfentwintig jaar geleden zag ik onderstaand gedicht op een grote poster in het huis van mijn dierbare vriendin Saar. Het gedicht is van Toon Tellegen en komt uit een bundel over het gevecht van tussen mens en engel. Ik las het keer op keer. Het gedicht fascineerde me mateloos, maar begrijpen deed ik het niet.
Een man en een engel.
Een man dacht dat hij vrij was
en een engel sloeg hem neer
de man zei dat hij vrij was
en weer sloeg de engel hem neer
de man zei opnieuw dat hij vrij was
en opnieuw sloeg de engel hem neer
toen schreeuwde de man dat hij vrij was,
dat hij altijd vrij was, dat hij nooit iets anders dan vrij zou zijn,
maar de engel sloeg hem tot bloedens toe neer
en schaamte en vergeefse moeite woeien op
en verspreidden zich als stof
over de grijze aarde
en de man stamelde dat hij vrij was,
dat hij dacht dat hij vrij was
en de engel vloog weg.
Onlangs kwamen de zinnen uit dit gedicht spontaan in mij boven en landden ze pas echt. Het gevecht tussen het bovenmenselijke en het menselijke wringt, dwingt en stuwt ons voort tegen wil en dank. Wat is vrije wil? En wat is voorbestemd?
De afgelopen maanden worstelde ik met deze vragen. Wat wordt er van mij gevraagd? En wat wil ik zelf? Bij elke sprong in mijn leven kom ik opnieuw uit bij mijn levensbang. Bang voor het gedoe op aarde, bang om de macht te pakken, bang om risico te nemen. En toch beleef ik het. Word ik elk jaar sterker en groeit mijn vertrouwen ook al voel ik ’t bang soms ‘gieren’ of ’tochten’ door heel mijn lichaam: ik groei groter.
En ik ontdek bij elke sprong dat er voor mij gezorgd wordt op aarde. Vroeger greep ik naar de engelen, wilde ik ascenderen naar de hemel via mantra zingen, meditatie, vasten of gebed. Nu stapel ik stenen. En begin ik te snappen waarom de engel de man neerslaat.
Engelen hebben niets aan ons als wij het leven op aarde willen ontstijgen. Wij zullen tot diep in het stof aanwezig moeten durven zijn en elke vorm van willen ontsnappen zal leiden tot meer benauwenis en meer gedoe.
Mijn klus is intens aanwezig zijn in het gevecht tussen engel en de mens. Precies in het hart van deze spanning mijzelf innerlijk te verruimen. Van binnenuit de intensiteit en reikwijdte van dit spanningsveld vergroten. Erbij blijven en het midden houden.
Ik begin zo langzamerhand het leven steeds meer te vatten.
Dank je wel Toon Tellegen, dank je wel Saar.
